عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
433
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
چشم خانه بود ، و اين از مبسوطهاى قرآن است ، چنان كه قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ و يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ و لا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ . وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً - بضم يا قراءت شامى و ابو بكر است . ميگويد : ايشان را درآرند به آتش ، نظيره قوله : سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ، سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً . باقى قرّاء بفتح ياء خوانند ، يعنى درشوند ايشان به آتش ، نظيره قوله : إِلَّا مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ ، جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها ، لا يَصْلاها إِلَّا الْأَشْقَى . يقال صليت النّار اى دخلتها ، و اصليته النّار ، اى القيته فيها . سدى گفت : روز قيامت هر قومى را نشانى است كه خلق ايشان را به آن نشان بشناسند ؛ و خورندگان مال يتيم را بناحق ، نشان آنست كه آتش از دهن ايشان و گوش و بينى و دو چشم ايشان مىتابد . هر كس كه در ايشان نگرد ، داند كه ايشان مال يتيم بظلم خوردهاند . و قال النّبيّ ( ص ) : « رايت ليلة اسرى بى قوما لهم مشافر « 1 » كمشافر الإبل ، قد وكّل بهم من يأخذ بمشافرهم ، ثمّ يجعل فى افواههم صخرا من نار يخرج من اسافلهم . قلت يا جبرئيل : من هؤلاء ؟ قال : هؤلاء الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً . سَعِيراً نامى است آتش را كه برافروخته باشند و گرم كرده ، گويند : دركهء ششم است از دركات دوزخ ، يقال استعرت النّار تستعر ، و سعرتها فهى مسعورة ، و ناقة مسعورة ، بها سعر اى جنون ، و فلان مسعر حرب اذا كان يشعلها . قوله تعالى : يُوصِيكُمُ اللَّهُ الآية - در صدر اسلام حكم ميراث چنان بود كه باسلام ميراث مىبردند ، هر كه در دين اسلام آمدى از مسلمانان ميراث بردى ، اگر قرابت بودى و گرنه ، پس اين حكم به عقد سوگند برادرى با يكديگر گفتن منسوخ گشت ؛ و اين آيت فرو آمد : وَ الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ .
--> ( 1 ) - مشافر ج مشفر بالفتح و يكسر : لفج شتر ، و آن از شتر بمنزلهء لب انسان است ، و گاهى به طرز استعاره در مرد هم آية ( از منتهى الارب ) .